Jan Kowalski (historyk)
Jan Kowalski (ur. 1985 roku w Warszawie) – polski historyk, specjalizujący się w historii współczesnej Polski, zwłaszcza w okresie II wojny światowej oraz w historii ruchów demokratycznych lat 1980‑1990. Profesor Uniwersytetu Warszawskiego, autor licznych monografii, publikacji popularnonaukowych i artykułów w czasopismach akademickich.
Życiorys
Wczesne lata
Jan Kowalszki urodził się w rodzinie nauczycielskiej. Jego ojciec, Marek Kowalski, był nauczycielem historii, a matka, Anna Kowalska, pracowała jako pedagog w Szkole Podstawowej nr 5 w Warszawie.
Edukacja
W 1994 roku ukończył VII Liceum Śląskie w Warszawie z wyróżnieniem. Następnie podjął studia na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie w 2007 uzyskał tytuł magistra. Doktorat obronił w 2012 roku pod kierunkiem prof. Jerzego Wiśniewskiego, a jego rozprawa pt. „Polityka wewnętrzna Polski w latach 1945‑1968” uzyskała nagrodę Nagrody Górniczewskiego za najlepszą pracę doktorską.
Kariery akademickiej
Po obronie doktoratu Jan Kowalski został adiunktem na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego. W 2016 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 2021 – profesora zwyczajnego. Pełnił funkcję dyrektora Instytutu Historii Nowoczesnej (od 2018 do 2023), a od 2024 roku jest członkiem Polskiej Akademii Nauk.
Badania i dorobek naukowy
Główne obszary badawcze Jana Kowalskiego to:
- Historia Polski po 1945 r.
- Ruchy społeczne i opozycyjne w latach 1970‑1990, w tym Solidarność.
- Polityka zagraniczna Polski w okresie zimnej wojny.
- Historia pamięci i dyskursy historyczne w społeczeństwie polskim.
Do najważniejszych publikacji należą:
- „Polska 1945‑1968. Droga do socjalizmu” (Wydawnictwo Nauka Polska, 2013) – monografia, w której Kowalski analizuje procesy socjalistycznej transformacji państwa.
- „Solidarność i upadek komunizmu” (Wydawnictwo PWN, 2018) – pozycja popularnonaukowa, przetłumaczona na kilka języków.
- „Historia pamięci w Polsce” (Wydawnictwo Naukowe PiS, 2021) – zbiór esejów zgromadzonych w ramach projektu badawczego „Pamięć i tożsamość”.
- „Rola sztucznej inteligencji w badaniach historycznych” – artykuł opublikowany w czasopiśmie Studia Historyczne (2022).
Działalność popularyzatorska
Jan Kowalski jest autorem licznych programów telewizyjnych i radiowych, m.in. cyklu „Historia w krzywej lustrze” emitowanego w Telewizji Polskiej (2015‑2020). Prowadził wykłady w ramach projektu Otwarty Uniwersytet oraz regularnie publikuje felietony w „Polityce” i „Historii i Pamięci”.
Wyróżnienia i nagrody
- Nagroda Kościuszki w dziedzinie nauk humanistycznych (2019).
- Order Odrodzenia Polski (2020).
- Honorowy tytuł Doctor Honoris Causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (2022).
Spis publikacji (wybrane)
| Rok | Tytuł | Wydawnictwo |
|---|---|---|
| 2009 | „Uproszczona historia PRL” | Wydawnictwo Nauka Polska |
| 2013 | „Polska 1945‑1968. Droga do socjalizmu” | Wydawnictwo Nauka Polska |
| 2018 | „Solidarność i upadek komunizmu” | Wydawnictwo PWN |
| 2021 | „Historia pamięci w Polsce” | Wydawnictwo Naukowe PiS |
Życie prywatne
Jan Kowalski jest żoną Marią Kowalską, również historyczką specjalizującą się w historii sztuki. Para ma dwoje dzieci: Kacpra i Zofię. Poza pracą naukową pasjonuje się fotografią miejską i jazdą na rowerze.